Hellenistik Dönem Krallık Başkenti: Pergamon


Pergamon antik kenti, Hellenistik Dönem’de  Attalos Hanedanı’nın kurduğu Pergamon Krallığı’na başkentlik yapmış ve Roma Dönemi’nde de Anadolu’da öne çıkan kentlerden biri olarak önemini korumuştur. 
Pergamon antik kenti, İzmir’in bir ilçesi olan ve adını antik Pergamon’dan alan Bergama sınırları içinde, İzmir'in 110 km kuzeyinde, denizden 30 km içeride, Bakırçay Ovası’nın kuzey kenarında yaklaşık 300 metre yükseklikte görkemli bir tepe üzerinde yer almaktadır. Bugünkü Bergama (yaklaşık 70.000 nüfuslu) bu tepenin eteklerinde uzanmaktadır. Antik kent, yaklaşık olarak M.Ö. 2. binden, Geç Bizans Dönemi'ne kadar (yaklaşık MS 14. yüzyıl) yerleşim görmüştür.

19. yüzyılın sonunda başlayan bilimsel kazılar, Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülmektedir. Bugüne kadar çok sayıda resmi yapı ve konut alanının kazısı gerçekleştirilmiştir. Önemli Hellenistik dönem yapıları, Zeus Sunağı, Athena Tapınağı, Kral saraylarının bulunduğu “Basileia” mahallesi, antik dönemin en dik tiyatrolarından olan Hellenistik dönem Tiyatrosu, Gymnasium,  Demeter Kutsal Alanı, “Z Binası” gibi yapılardır. Roma Dönemi Pergamon’una damgasını vuran yapılar ise, Traianeum Kutsal Alanı, Roma Tiyatrosu, Amphitiyatro ve aşağı kentte yer alan Mısır Tanrıları Tapınağı’dır (bugünkü adı Kızıl Avlu).

Pergamon, Roma Dönemi’nde  tepenin eteklerinden aşağıya, bugünkü Bergama ilçesinin bulunduğu Bakırçay Ovası’na kadar genişlemiş, daha sonra Bizans Dönemi’nde ise yine yukarıya Akropol tepesine çekilmiştir. Kentin etrafını çeşitli dönemlerine tanıklık eden surlar çevrelemektedir. Güneybatısında antik dünyanın önemli sağlık merkezlerinden biri olan Asklepieion Kutsal Alanı yer almaktadır. Pergamon kentinin yakın çevresinde çeşitli antik yerleşimler ve kutsal alanlar bulunmaktadır.

Güncel araştırmaların konusu, böylesi büyük bir metropolün gerek kent içi gerekse çevresiyle bütünlüklü bir organizma olarak nasıl işlediğidir. Son dönem araştırmalarının önemli bir ağırlık noktasını da çevredeki yüzey araştırmaları oluşturmaktadır. Bu yüzey araştırmaları çerçevesinde hem yakın çevrede yer alan Perperene, Atarneus ve Pergamon’un liman kenti olan Elaia’da yoğun araştırmalar yürütülürken, hem de gerek taşra yerleşmeleri, kutsal alanlar ve höyüklerle Pergamon territoryumunun tunç devrinden itibaren genel yerleşim tarihçesi incelenmektedir.

Bölümümüz öğretim görevlilerinden Yrd.Doç.Dr. Güler Ateş, 2007 yılından beri Pergamon’da çeşitli projelere araştırmacı olarak katılmakta, aynı zamanda kazı başkan yardımcılığı görevini de yürütmektedir.

Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün Pergamon’daki çalışmaları hakkında ayrıntılı bilgi için:
http://www.dainst.org/en/project/pergamon?ft=all

İnteraktif görüntülerin ve anıtların detaylı fotoğraflarının bulunduğu Pergamon web sayfası:
http://www.pergamon.secondpage.de/

© Fotoğraflar Pergamon Kazı Arşivi’nden alınmıştır.

İLETİŞİM

Telefon: 0 (236) 201 37 02 (Bölüm Başkanlığı)

Adres   : Celal Bayar Üniversitesi Muradiye Kampüsü 
             Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü 45140
             Muradiye/MANİSA 

Eposta  : arkeoloji@cbu.edu.tr

 

Celal Bayar Üniversitesi © 2014 | Güvenlik ve Gizlilik